Masa Lambası Yanmıyorsa: Evde Yapılabilecek 5 Basit Kontrol

Akşam eve geldin, anahtara bastın ve… hiçbir şey olmadı. Lambanın yanmaması çoğu zaman sandığın kadar büyük bir sorun değildir; gevşek bir ampul, tam oturmamış bir fiş ya da kapalı kalmış bir uzatma kablosu bile buna yol açabilir. Bu yazıda masa lambası yanmadığında evde, alet kullanmadan ve güvenle yapabileceğin 5 basit kontrolü sırasıyla anlatıyoruz. Sona da hangi durumda durup işi bir uzmana bırakman gerektiğini ekledik.

Başlamadan önce: Güvenlik

• Ampule, duya ya da kabloya dokunmadan önce fişi prizden çek. Lambanın anahtarını kapatmak tek başına yeterli değildir.
• Lamba az önce yanıyorsa ampulün soğuması için birkaç dakika bekle.
• Elin ıslakken kontrol yapma.
• Duyun içine, prize ya da kablonun açık bir yerine metal bir nesne (tornavida, makas, bıçak ucu) sokma.

1. Prizi ve elektriği kontrol et

En basit ama en çok atlanan adım. Lambanın takılı olduğu prize telefon şarj aleti gibi çalıştığını bildiğin başka bir cihaz tak. O da çalışmıyorsa sorun lambada değil, prizdedir.

• Lamba bir uzatma kablosuna ya da çoklu prize takılıysa, çoklu prizin kendi anahtarının açık olduğundan emin ol.
• Evin başka yerlerinde de elektrik gittiyse sigorta kutusuna bak. Bir sigorta ya da kaçak akım rölesi atmışsa, nedenini bilmeden tekrar tekrar kaldırma; sürekli atıyorsa bir elektrikçiye danış.
• Bazı evlerde prizlerden biri duvardaki bir anahtara bağlıdır. Odadaki anahtarlardan biri o prizi kapatıyor olabilir.

2. Fişin tam oturduğundan emin ol

Fiş prize yarım takılmışsa ya da priz zamanla gevşemişse temas kopabilir. Fişi çıkar, pimlerinde kir, pas ya da eğrilik olup olmadığına bak ve prize tam olarak yeniden tak. Fiş prizde sallanıyorsa başka bir prizde dene. Fişte çatlak, erime ya da yanık izi görürsen lambayı kullanma.

3. Anahtarı kontrol et

Kablo üstündeki ara anahtar, lambanın en çok kullanılan parçasıdır. Mobilyanın arkasına düşmüş ya da sıkışmış bir anahtar yarım konumda kalabilir.

• Anahtara birkaç kez net bir şekilde bas ya da kaydır; tık sesini ya da tam yerine oturduğunu hisset.
• Anahtarın gövdesinde çatlak, ayrılma ya da gevşeklik var mı bak.
• Lamba akıllı bir ampulle kullanılıyorsa ara anahtarın açık kalması gerekir; anahtar kapalıyken uygulama ampule ulaşamaz.

Anahtar türleri ve dimmerli lambalarla ilgili ayrıntılar için lamba anahtarı türleri yazımıza göz atabilirsin.

4. Ampulü kontrol et ve başka bir lambada dene

Lambanın yanmamasının en sık nedeni ampuldür.

1. Fişi çek ve ampul soğuksa ampulü duyda nazikçe saat yönünde çevirerek iyice oturduğundan emin ol. Taşıma sırasında ya da lamba yer değiştirirken vidalı ampul gevşeyebilir. Fazla sıkma.
2. Hâlâ yanmıyorsa ampulü çıkar ve evde çalıştığını bildiğin başka bir E27 lambada dene. Orada da yanmıyorsa ampul bozulmuştur.
3. Elindeki sağlam bir ampulü bu lambaya takıp dene. Yanarsa sorun çözüldü demektir.

Yeni ampul alırken lambanın duyuna, boyutuna ve güç sınırına uygun olanı seç. Plastik ya da PLA abajurlu lambalarda yalnız LED kullan; Evru lambalarında kutudan çıkan ampul A60, 9 W, 810 lümen, E27 bir LED'dir. Ayrıntılar için E27, E14, GU10 farkı ve plastik abajurda hangi ampul? yazılarımıza bakabilirsin.

Duyun içine bak: Ampulü çıkardığında duyun dibinde küçük bir metal dil (orta kontak) görürsün. Bu dil zamanla bastırılıp düzleşirse ampulle temas edemeyebilir. Duyda kararma, erime ya da yanık izi görürsen lambayı kullanma. Dili düzeltmek gibi müdahaleleri ise kendin yapma; bu tür işler için bir elektrikçiye danış.

5. Kabloyu baştan sona gözden geçir

Fiş çekiliyken kabloyu lambadan prize kadar elinle takip et ve şunlara bak:

• Dış kılıfta kesik, çatlak, ezik ya da içteki tellerin göründüğü bir yer,
• Mobilya ayağının ya da kapının altında ezilmiş bir bölüm,
• Keskin bir köşede sürekli kırılmış bir nokta,
• Evcil hayvan diş izleri; kediler ve yavru köpekler kabloyu oyuncak sanabilir.

Kabloda bir hasar görürsen lambayı kullanmayı bırak. Kabloyu bantla sarmak kalıcı ve güvenli bir çözüm değildir. Kablo seçimi ve güvenli yerleştirme için lamba kablosu nasıl seçilir? yazımıza göz at.

Lamba yanıp sönüyor ya da titriyorsa

Lamba tamamen sönmek yerine ara ara yanıp sönüyorsa sebep çoğu zaman gevşek bir bağlantıdır: tam sıkılmamış ampul, yarım takılmış fiş ya da kabloyu oynattığında kopan bir temas. Kabloyu ya da anahtarı oynatınca ışık gelip gidiyorsa lambayı kullanmayı bırak; bu, içeride bir bağlantı sorunu olduğunu gösterir. Lamba bir dimmerle kullanılıyorsa titremenin nedeni ampulün kısılmaya uygun olmaması olabilir.

Ne zaman durmalısın?

Aşağıdaki durumlardan birinde kendin uğraşma; fişi çek, lambayı kullanma ve bir elektrikçiye danış:

• Yanık kokusu, duman ya da çatırtı sesi,
• Fişte, duyda ya da kabloda erime veya kararma,
• Lambayı her taktığında sigortanın ya da kaçak akım rölesinin atması,
• Lambaya dokunduğunda hafif bir elektrik çarpması hissi.

Bir Evru lambasıyla ilgili böyle bir durum yaşarsan ya da 5 kontrolün ardından lamban hâlâ yanmıyorsa bize yaz; sorunun ne olduğunu birlikte anlamaya çalışalım.

Kısaca

Lamba yanmadığında sırayla şunlara bak: priz çalışıyor mu, fiş tam oturmuş mu, anahtar açık mı, ampul sağlam ve sıkı mı, kabloda hasar var mı? Bu beş kontrol çoğu sorunu birkaç dakikada çözer. Her adımda önce fişi çekmeyi unutma ve yanık kokusu, erime ya da kıvılcım gördüğün anda dur. Lambana yeni bir ampul alırken de her zaman LED seç.